سوغات و صنایع دستی کرمان

ویدئو تور گشت سوغات و صنایع دستی کرمان

در این مطلب می خواهیم درباره سوغات و صنایع دستی کرمان بگوییم. شهر کرمان مرکز استان کرمان است و 185 کیلومتر مربع مساحت دارد. قدمت این شهر به دوران هخامنشیان بازمی‌گردد و یکی از تاریخی‌ترین شهرهای کشورمان محسوب می‌شود.کرمان، یکی از وسیع‌ترین استان‌های ایران است که در جنوب شرقی این کشور قرار دارد. اما در سفر به این استان پررمز  راز تنها آثار تاریخی آن نیستند که خودنمایی می‌کنند، بلکه سوغات و صنایع دستی کرمان نیز یکی از جاذبه‌های گردشگری آن محسوب می‌شوند.

یکی از دلایلی که گردشگران را ترغیب به سفر به شهر زیبای کرمان می کند وجود صنایع دستی متنوع در این منطقه است. در این شهر بازاری قدیمی به نام بازار گنجعلی خان وجود دارد که از دیرباز تا به امروز محلی برای عرضه سوغات و صنایع دستی کرمان می باشد. اگر به این شهر سفر کنید متوجه خواهید شد که صنایع دستی و سوغاتی های این شهر با تمام سلایق مطابقت دارد و شما می توانید به راحتی با هر سلیقه ای که دارید برای خود و اطرافیانتان هدیه بگیرید.

قالی کرمان

قالی کرمان یکی از مهمترین و اصیل ترین صنایع دستی کرمان به شمار می رود که در طرح های مختلفی مثل افشان، درختی، شاه عباسی، قاب قرآنی، شکارگاه، ترنجی، فرنگی و خوشه دیده می شود. یکی از دلایلی که باعث شهرت و معروفیت قالی کرمان شده است به کار بردن نخ پنبه ای و پشم مرغوب در آن است.صنایع دستی کرمان

قالیچه افشاری

یکی از معروف ترین قالیچه های استان کرمان که متعلق به منطقه سیرجان است قالیچه افشاری نام دارد که نام آن نشات گرفته از بافندگان است چراکه تار و پود آن توسط ایل افشاری به کرمان کوچ کرده اند بافته می شود. جالب است بدانید که رنگ و طرحهای این قالیچه از ایلی به ایل دیگر تفاوت دارد و اصالت آن در میان قالیچه های مختلف کرمان کاملاً قابل لمس است.

صنایع دستی

پته دوزی

یکی از صنایع دستی کرمان که در بین زنان و دختران هنرمند کرمانی رواج دارد، پته دوزی است. پته دوزی، نوعی سوزن دوزی سنتی معروف کرمان به حساب می‌آید. در پته‌دوزی از پارچه خاصی استفاده می‌شود که نام آن «عریض» است. نخ‌های رنگی و پشمی استفاده شده در این سوزن دوزی را «ریس» می‌نامند. پته‌دوزی‌ها در قالب روتختی، رومیزی، پرده، کوسن، لباس‌های پته دوزی و بالش در جای جای کرمان یافت می‌شوند.

شال بافی

یکی دیگر از صنایع دستی کرمان که اکنون به آن می‌پردازیم، شال بافی است. شال بافی نیز، همچون قالیبافی، رواج زیادی دارد. حتی گفته‌اند که طرح‌های قدیمی کار شده در فرش‌های کرمان، از هنر شال بافی الهام گرفته شده است! شال‌های کرمانی، اغلب سه متر هستند و شما می‌توانید این شال‌ها را تحت عنوان شال‌های لاجوردی، بوته‌ای، لاکی، احرامی، ترمه، شاخ و زنگاری در بازارهای کرمان بیابید.صنایع دستی کرمان

گلیم شیریکی پیچ

گلیم شیریکی پیچ هم از صنایع دستی بی‌نظیر کرمان است که قطب تولید آن را، سیرجان و روستای دارستان دانسته‌اند. همان‌طور که در آغاز اشاره کردیم، روستای دارستان، به عنوان دهکده گلیم جهان، در یونسکو به ثبت رسیده است. گلیم شیریکی پیچ شهر سیرجان نیز، در نوع خود، منحصر به فرد است. این گلیم‌ها ترکیبی از قالی و گلیم هستند. برخلاف گلیم‌های دیگر که پود، محصول نهایی را تولید می‌کند، در این روش نقشی ندارد. در این شیوه بافت، پود تنها نقش متصل کردن تارها به یکدیگر را ایفا می‌کند و موجب استحکام درگیری نخ خامه با تارها می‌گردد.

آجیده دوزی

ماجرای دست‌های هنرمند کرمانیان نیز به مانند شگفتانه‌های خوش‌طعم این استان، جذاب و بی‌نظیر است. بیایید ادامه این ماجرا را با یکی دیگر از صنایع دستی کرمان که آن را آجیده‌دوزی نامیده‌اند، پی بگیریم.

این هنر، جزو آن دسته از صنایع دستی کرمان است که قدمت زیادی دارد. نام دیگر آجیده دوزی، لایه دوزی، یا پنبه دوزی است. در آجیده دوزی، یک لایه پنبه، در میان دو لایه پارچه قرار گرفته و بعد از دوخت، نقش‌های برجسته‌ زیبایی را خلق می‌کند. طرح‌های کار شده در این هنر، با ظرافت‌های فراوان و بسیار اصیل هستند.صنایع دستی کرمان

خورجین

در زندگی شهری امروز، خورجین کاربرد کمتری دارد اما مردمان روستا، هنوز از آن استفاده کرده و آن را می‌بافند. خورجین بافی را نیز می‌توان جزو صنایع دستی کرمان به شمار آورد که در روستاهای آن رواج دارد. در بافت آن‌ها، معمولاً از طرح‌های هندسی متقارن استفاده می‌شود. برخی از خورجین‌ها برای زین‌های دوچرخه و موتور سیکلت بهره می‌برند.

گبر دوزی یا زرتشت دوزی

بگذارید قدری از گبر دوزی که در شمار صنایع دستی کرمان قرار می‌گیرد، برایتان بگوییم. قدمت این هنر به ایران باستان باز می‌گردد. به همین دلیل است که آن را «زرتشت دوزی» هم نامیده‌اند. در گبر دوزی، اغلب از رنگ‌های روشن و دل‌انگیزی چون سبز، سرخ و سفید استفاده می‌کنند. طرح‌هایی که در این هنر به کار می‌رود، اغلب درختان سرو، گل‌های میخک، هدهد، مرغ، خروس و اشکال هندسی هستند.

عریض بافی

عریض بافی، یکی دیگر از صنایع دستی و سوغات کرمان است که زیبایی خاصی دارد. همان‌طور که پیش‌تر گفتیم، عریض پارچه‌ای است که در زمینه گبر بافی، به کار می‌رود. در آغاز این هنر، آن را با دستگاه‌های بافندگی چوبی می‌بافتند اما اکنون دستگاه‌های چوبی، جای خود را به دستگاه‌های بافندگی اتوماتیک داده‌اند. متأسفانه این هنر، در حال انقراض است. عریض‌های ماشینی به هیچ عنوان کیفیت پارچه‌های دستباف عریض را ندارند و حتی، نقش و طرح روی آن‌ها نیز تغییر کرده است.

ظروف مسی

ظروف مسی در بیشتر شهرهای با قدمت ایران مانند اصفهان، زنجان و همدان تولید می‌گردند. کرمان معادن مس متعددی دارد، به همین دلیل هنرمندان بااستعداد وسایل بسیاری با مس می‌سازند. از مهم‌ترین ظروف مسی که در کرمان ساخته می‌شود می‌توان به  بشقاب، کفگیر، قابلمه، تابلوهای مسی اشاره کرد.صنایع دستی کرمان

سوغات و صنایع دستی کرمان

خوراکی

زیرهصنایع دستی کرمان

حتما ضرب المثل زیره به کرمان بردن به گوش تان خورده است و می دانید که به کار بیهوده کردن اشاره دارد. آب و هوای خشک کرمان بهترین موقعیت را برای کشت زیره فراهم کرده و از دیرباز این شهر به خاطر کشت زیره های مرغوب شهره خاص و عام بوده است. نوع مرغوب زیره با رنگ سیاه شناخته و از کوهستان ها جمع آوری می شود. در کرمان کوه جوپار به زیره اش معروف است و 80 درصد تولید را به خود اختصاص می دهد. بد نیست در اینجا با انواع دیگر زیره در این دیار آشنا شوید:

  • زیره هفتاددم در دامنه ها و دره های کوه که هوای گرم تری دارد دیده و هفتاد روز پس از عید نوروز برداشت می شود.
  • زیره نودم در ارتفاعات بالاتر می روید و نود روز پس از عید نوروز به بازار می آید.
  • زیره کبکو درشت ترین نوع زیره است که معمولا خوراک کبک های منطقه است و به فروش نمی رسد.

قاووت

قاووت ترکیبی بی نظیر و قدیمی از چند گیاه است که به صورت پودری شیرین و قهوه ای رنگ در بازار فروخته می شود. در زبان عامیانه آن را با نام «قُوَتو» می شناسند و بسته به گیاهان موجود در ترکیب آن انواع مختلفی با خواص متفاوت برایش در نظر می گیرند. قوتوی چهل گیاه که از مرغوب ترین نوع به شمار می آید از ترکیب بذر گیاهانی مانند سیاه دانه، خرفه، قهوه، تخم کتان، موردانه، کنف و … به دست می آید.صنایع دستی کرمان

انواع دیگری از آن نیز با ترکیب نخود یا یک مغز مانند پسته، نارگیل و شکر تهیه می شود. انواع قوتو نام های مختلفی همچون قوتوی خشخاشی، پسته ای، نارگیلی، نخودی و … دارند. ترکیب این گیاهان به شکل اصولی و با توجه به خواص هر یک تهیه می شود چرا که در هر ترکیب اثرات مضر باید خنثی شوند. به دلیل همین ترکیبات اصولی است که قوتو منبع غنی امگا3 و 6 ، ویتامین های ای، بی و دی، آنتی اکسیدان های طبیعی، آهن، فسفر و کلسیم است.

کلمپه

شیرینی کلمپه با تاریخ کرمان پیوند خورده است و در سال های قبل به روش سنتی و با روغن حیوانی، خرمای تولید شده در کرمان، گیاهان معطر، گردو و دیگر مغزها و آتش هیزم پخته می شد. امروز هم این روال در  کارگاه های صنعتی ادامه دارد و شیرینی های خوشمزه روانه بازار می شود.صنایع دستی کرمان

کلمپه در ظاهر شبیه یک کلوچه است که نقش و نگار دارد؛ اما با خوردن آن متوجه طعم مواد داخل آن که خرما و مغز است می شوید. بسته به اینکه خرمای درون این شیرینی با چه مغزی ترکیب شده باشد انواع مختلف کلمپه مشخص می شود. معروف ترین این شیرینی، نوع گردویی آن است و اگر خوب برشته شده باشد به عنوان مرغوب ترین نوع به حساب می آید. به دلیل اینکه در طبخ این شیرینی از شهد خرما استفاده می کنند ضرر کمتری نسبت به سایر شیرینی ها دارد. صنایع دستی کرمان

 پسته

با ورود به بازار کرمان پسته های خندان به شما چشمک می زنند. اگرچه رفسنجان به پسته هایش معروف است؛ اما سيرجان، زرند و راور از بازار پسته عقب نمانده اند و محصولات خوبی را به بازار عرضه می کنند. پسته های کرمان در انواع کله قوچی، اوحدی، رباطی، ممتاز، قرمز و واحدی هستند.صنایع دستی کرمان

برشتو

برشتو شیرینی خوشمزه لوزی شکلی است که به نام برشتوک هم شناخته می شود. این سوغاتی خوشمزه را با ترکیب آرد سرخ شده در روغن، شکر یا خرما، پودر هل و آرد نخودچی تهیه می کنند. به نوعی که در آن خرما به کار رفته باشد برشتوی خرما می گویند.صنایع دستی کرمان

گردو

کرمان دومین تولید کننده گردو در کشور است و آن را به کشورهای دیگر صادر می کند.صنایع دستی کرمان

خرما

نخلستان های شهر بم جلوه خاصی به این شهر داده اند و خرماهای به دست آمده از آنها از معروف ترین و مرغوب ترین خرماهای کشور است. خرمای کرمان به صورت تازه و خشک و در دو نوع خرمای مضافتی و خرمای بزمانی عرضه می شود. خرمای مضافتی با پوست لطیف و رنگ قهوه ای یکی از خوش خوراک ترین خرماهای جهان است و طرفداران بین المللی دارد.

کماچ سهن

اگر به دنبال یک شیرینی مقوی و انرژی‌زا هستید خرید کماچ سِهِن را از کرمان فراموش نکنید. در تهیه این شیرینی خوشمزه از آرد گندم و آرد سهن (آرد جوانه گندم) استفاده می شود و میان آن را با خرما، مغز گردو و ادویه های مخصوص پر می کنند. کماچ سهن را با شیرینی طبیعی خرما می پزند و به همین دلیل به عنوان یک شیرینی سالم و مقوی به حساب می آید.صنایع دستی کرمان

مسقطی سیرجان

مسقطی در شهرهای دیگر ایران هم به فروش می رسد؛ اما در کرمان مسقطی سیرجان معروف است. برای تهیه مسقطی سیرجان از زعفران، گلاب، شکر، روغن، نشاسته، خلال بادام و پسته و هل سبز استفاده می شود.صنایع دستی کرمان

سوهان زرند

شاید همه سوهان را جزو سوغات قم به حساب آورند؛ اما نوع خاصی از سوهان در زرند کرمان تهیه می شود که به سوهان زرند شهرت دارد. این سوهان بسیار ظریف و ترد است و به صورت لایه لایه عرضه می شود. صنایع دستی کرمان

سمنو

سمنو یک میان وعده لذیذ و خوشمزه و مقوی است که از جوانه و آرد گندم تهیه می شود. درست است که همه در ایران سمنو را می شناسند و حداقل یک بار آن را چشیده اند اما شاید ندانید که در کرمان سمنو جایگاه ویژه ای دارد و پخت آن طی مراسم خاصی انجام می شود. صنایع دستی کرمان

گیاهان دارویی

گیاهان دارویی کرمان بسیار پر طرفدار و در انواع خوراکی و غیرخوراکی هستند. از میان این گیاهان حنا و سدر و کتیرا از شهرت خاصی برخوردارند.صنایع دستی کرمان

حلوا پسته

به دلیل اینکه پسته در کرمان به وفور یافت می شود در طبخ شیرینی ها هم از آن استفاده می کنند. حلوا پسته یکی از شیرینی هایی است که تجربه خوش طعمی را برای تان به ارمغان می آورد. این شیرینی خوشمزه از ترکیب آرد، کره، پودر قند، پودر پسته، زعفران، گلاب و هل تهیه می شود. صنایع دستی کرمان

حاج پسته

شرینی حاج پسته تقریبا شبیه حاج بادام یزد است و به کار بردن پسته در آن ویژگی کرمانی به آن می دهد. در تهیه این شیرینی هل، گلاب، تخم مرغ، پودر قند و پودر پسته به کار می رود. نوع بادامی و نارگیلی آن نیز در کرمان یافت می شود.

عرقیات گیاهی

همه ایرانی ها کاشان را به عرقیات و گلابش می شناسند اما جالب است بدانید روستای لاله زار در دامنه کوه های هزار استان کرمان گلزارهایی بی نظیر دارد که به صورت ارگانیک و بدون استفاده از سموم گسترش یافته اند.

خرما بریز

این شیرینی خوشمزه در سفره های افطار کرمانی جایگاه ویژه ای دارد. آرد سبوس دار، شکر، خرما، گلاب، روغن، کره و دارچین مواد اولیه آن را شامل می شوند.صنایع دستی کرمان

نان پر

اگر به کرمان رفتید نوع خانگی این شیرینی رنگارنگ را تهیه کنید. برای پخت نان پر از آرد، پودر قند، هل، زعفران و کنجد استفاده می شود و بسته به مواد دیگری که به آن می افزایند، انواع مختلفی پیدا می کند. مثلا با اضافه کردن زنجبیل به آن نان زنجبیلی می گویند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
You need to agree with the terms to proceed

آرشیو مطالب:

شهرک صنایع دستی در میبد