آموزش میناکاری روی مس وسفال

ویدئو آموزش میناکاری

در این مطلب قصد داریم آموزش میناکاری را بگوییم . شما با این آموزش می توتنید یک قدم به کسب و کار مورد علاقع خود نزدیک تر شوید. میناکاری یکی از زیباترین هنرهای ایرانی است که طرفداران بسیاری دارد.آموزش میناکاری

هنر میناکاری چیست؟ و هنر میناکاری مال کدام شهر است؟ این سوالی است که بسیاری از هنردوستان هنگام  خرید صنایع دستی از خود می پرسند میناکاری روی مس با میناکاری روی سفال متفاوت است. معمولا میناکاری روی سفال در شهر لالجین همدان انجام می گردد. زیرساخت و رنگ میناکاری روی سفال با متریال و رنگ میناکاری روی مس متفاوت می باشد.

معنی میناکاری چیست ؟

مینا به فارسی آسـمان آبی تعریف شـده اسـت . همچنین با کلمه مینو به معناي بهشت همراه است. این هنر دستی لاجوردي آسمان را در لایه هاي متعدد خود مجسم می کند که به نظر می رسد به سمت ابدیت حرکت می کند. این شاید یکی از دلایل فراخوانی اثر هنري مینا یا نمایش آسمان باشد. نزدیکترین معادل این شکل از هنر مینا کاري است که میناي دندان شیشه اي یا میناي چینی نیز نامیده می شود. مینا کاري به چندین ماده مانند فلز، سنگ، شیشه، سرامیک و سفال اعمال می شود.آموزش میناکاری

چگونه ساخته می شود؟

ابتدا، آهنگران شی را مطابق شکل دلخواه خود آماده و شکل می دهند. سپس قطعه با غوطه ور شدن در لایه اي از لعاب سفید پوشـانده می شـود و در دماي حدود ۷۵۰ درجه گرم می شود. سپس محصول در لایه دیگري از لعاب با کیفیت بالاتر پوشانده شـده و دوباره گرم می شود. این فرآیند می تواند چندین بار تکرار شود. انواع مختلفی از مواد می توانند به عنوان لعاب استفاده شوند، اما معمولاً از لعاب مینا از سیلیکون، پتاسیم، سرب، قلع، منیزیم، اسید بوریک، زیرکونیوم و کائولن استفاده می شود. سـپس، این محصـول با طرح هاي مختلف هندسـی، الگوهاي متقارن، مضامین سنتی و گاهی نقوش مذهبی طراحی می شود.

براي تفسـیر این نقوش، باید سنگ بناي یکی از قدیمی ترین سیستم هاي اعتقادي در ایران، یعنی میترائیسم را در نظر گرفت. در آیین میترائیسم، خورشید نقش بسزایی دارد. در میناکاری نیز، مدالیون در مرکز آثار هنري مینا نشان دهنده خورشید است که زمین به دور آن می چرخد. علاوه بر این ، الگوهاي هنر مینیاتور و اســلیمی (نوعی هنر اســلامی) به زیبایی محصــولات میناکاري افزوده اند. در حالی که این الگوها عمدتا به رنگ آبی نقش بسته اند، از چندین رنگ شیمیایی و آلی دیگر نیز استفاده می شـود. مانند سـفید، زرد، رنگ فیروزه اي، آبی، قرمز، قهوه اي، بنفش، سـبز و سـیاه. پس از طراحی نهایی، محصـول براي آخرین بار در کوره قرار می گیرد تا رنگ و طرح آن تثبیت شود.آموزش میناکاری

آموزش میناکاری روی سفال

مرحله اول :

پس از تهیه وسایل مورد نیاز در گام اول (برای مثال ما یک بشقاب 15 سانتی را انتخاب کرده ایم تا با توجه به کوچک بودن سایز این بشقاب  این آموزش را زودتر به اتمام برسانیم) در ابتدا شما باید با سمباده تمام سطوح ظروف  (در اینجا بشقاب) را سمباده کشیده و کاملا صاف و آماده زدن شابلون کنید.آموزش مینا کاری

گام دوم:
پس از اینکه تمام سطوح بشقاب را با سمباده کاملا صاف و یکدست کردید نوبت به آماده کردن بشقاب برای زدن شابلون می باشد که شما باید ابتدا نقطه وسط بشقاب را پیدا کنید و آن را به کل زیر دربیاورید
تا هنگام زدن شابلون نقوش را در جاهای مناسب بزنید طوری که فاصله بین نقوش کاملا مساوی باشد و به شکل عکس زیر دربیاید:آموزش مینا کاری

گام سوم:
بعد از اتمام این کار نوبت به زدن شابلون می رسد. در این مرحله شما نقش های انتخابی خود را به جوهر مخصوص (حتما برای اینکار از جوهر های مخصوص استفاده کنید چرا که جوهر هایی به غیر از جوهر های مخصوص باعث پخش شدن جوهر و یا پاک شدن نقوش می شود، که می توانید این جوهر مخصوص را در پک کامل شابلون میناکاری خرید نمایید) آغشته و در جاهای از قبل تعیین شده بزنید، به شکل زیر:

نقش های ریز را نیز می توانید به سر یک ماژیک و یا مداد چسپانده تا استفاده از آن آسانتر شود.آموزش مینا کاری

گام چهارم:
پس از اتمام کار شابلون زنی نوبت به کشیدن سیاه قلم میرسد. شما با استفاده از سیاه قلم ای که قبلا خریداری نموده اید (و یا خودتان تهیه کرده اید) و با ریختن کمی از این سیاه قلم داخل یکی از پمپ های مخصوص (پمپ های مخصوص را می توانید در پک لعاب های آماده از ما خرید نمایید) آماده کشیدن سیاه قلم این بشقاب شوید.آموزش مینا کاری

 سیاه قلم چیست؟
سیاه قلم مخلوطی از چسپ و گرافیت و… می باشد که با کشیدن آن دیگر لعاب های شما از جاهای از پیش تعیین شده در هنگام لعاب زدن خارج نمی گردد. همچنین این عمل یعنی خارج نشدن لعاب از داخل نقوش در داخل کوره و هنگام ذوب شدن لعاب نیز اتفاق می افتد.

چگونه سیاه قلم بکشیم؟
کشیدن سیاه قلم کار بسیار ساده ای می باشد و شما تنها کافیست با در دست گرفتن پمپ حاوی سیاه قلم آن را روی نقوشی که با شابلون ایجاد کردید بکشید و به نوعی آن نقوش را غلیظ تر کنید. شاید مهم ترین مرحله میناکاری راحت ترین آن نیز باشد! دقت نمایید که کشیدن سیاه قلم بسیار مهم می باشد و کیفیت طرح شما بستگی به کشیدن سیاه قلم دارد و هر چه قدر خطوطی که با سیاه قلم ایجاد می کنید صاف و بدون لرزش دست باشد طرح شما با کیفیت بالاتری ساخته می شود. در آخر سر و اتمام کشیدن سیاه قلم طرح شما باید به شکل زیر باشد:آموزش مینا کاری

گام پنجم:
مرحله بعدی لعاب زدن می باشد که شاید مهم ترین مرحله بعد از کشیدن سیاه قلم می باشد. در این مرحله یعنی لعاب زدن شما باید رنگبندی را طوری انتخاب کنید که رنگ های استفاده شده در کل بشقاب با هم سازگار باشد، پیشنهاد می شود برای کسانی که آشنایی زیادی ندارند یک بشقاب میناکاری شده آماده را به عنوان الگو و نقشه در مقابل خود داشته باشند تا از رنگبندی الگو ایده بگیرند. حتی خود من نیز در نخستین روزهای شروع میناکاری از یک الگو و نقشه استفاده کرده ام و پس از چندین سال انجام میناکاری اکنون نقوش و رنگبندی را فی البداهه انتخاب میکنم. برای شروع لعاب زدن و پس از اینکه پک لعاب های آماده میناکاری را خریداری کردید، مقدار کمی از لعاب ها را داخل پمپ ها ریخته و سپس نام رنگ مورد نظر را روی پمپ ها بنویسید تا بعدا دچار اشتباه نوشید و لعاب اشتباه را استفاده نکنید.آموزش مینا کاری
پس از آماده کردن لعاب ها و ریختن آنان داخل پمپ ها، شما باید سوزن لعاب را داخل نقوش کشیده تا داخل نقش مورد نظر کاملا پر شود. دقت نمایید که از فشار دادن بیش از حد سوزن روی بشقاب و پر کردن لعاب بیش از حد خودداری کنید. و حتما قبل از استفاده از پمپ ها حتما آنان را بتکانید تا لعاب با آب ترکیب گردد تا لعاب شما هنگام استفاده رقیق یا غلیظ نشود، و سپس لعاب زدن را ادامه میدهیم.

دقت نمایید که کار لعاب زدن را با حوصله و آرام انجام دهید و اگر در حین حال خسته شدید آن را مرحله به مرحله و در تایم های مختلف انجام دهید تا اینکه تمام نقوش را لعاب بزنید. دقت نمایید که در بین نقوش فضای خالی نباشد و لازم به ذکر است که حتما دور بشقاب را حتما پر کنید چرا که در میناکاری بشقاب ، دور بشقاب ها بسیار مهم می باشد.آموزش مینا کاری

ما در بشقاب بالا از رنگ های سرمه ای(بک گراند)، سفید (دور نقوش)، قرمز(داخل گل ها) سبز و آبی فیروزه ای به کار بردیم، به خاطر داشته باشید که همیشه دور نقوش را لعاب سفید بزنید و یا بک گراند یا زمینه را آبی فیروزه یا سبز و یا آبی فیروزه بزنید. ( البته در بیشتر مواقع انتخاب رنگ سلیقه ای می باشد هر چند استفاده از رنگ های مذکور بهتر می باشد)
و گام آخر:
در واسپین مرحله نوبت به پاشیدن فِرِد و رفتن بشقاب به داخل کوره میرسد. فرد دانه های ریز شیشه می باشد که با پاشیدن لعاب بر روی ظروف آنان را ضد آب و براق می کنید.
بسیاری از خوانندگان گرامی شاید با خواندن مرحله آخر شاید کمی دلسرد به انجام دادن میناکاری شوند چرا که شاید بیشتر شما ها کوره ای برای پخت این ظروف نداشته باشد! ولی لالجین سفال برای این مرحله هم راهکاری پیشنهاد می کند.
ما این امکان را برای شما مهیا کرده ایم که شما بتوانید زدن فرد و همچنین پخت ظروف را هم بتوانید انجام دهید . بدین معنی که شما می توانید ظروف میناکاری شده خامتان را به ما بسپارید تا ما آنان را برای شما فرد زده و داخل کوره پخت کنیم و برایتان ارسال نماییم.
پس از آنکه این بشقاب را فرد زده و داخل کوره گذاشتیم بشقاب ما به شکل بشقاب های میناکاری که دیده اید در می آید.آموزش مینا کاری


آموزش میناکاری روی مس

ابزار و مواد لازم

برای انجام هر هنری بهتر از قبل از شروع بدانید که آن هنر از چه ابزاری برای کار خود استفاده می کند .هنر میناکاری هم از این قاعده مستثنی نیست.از جمله ابزار و مواد لازم برای یک میناکاری می توان موارد زیر را نام برد:

  • ورقه ای از فلزات (طلا، نقره، مس، ورشو، آهن و برنج)
  • میناکاری اغلب روی فلزات انجام می شود.
  • هاون
  •  ماده آبگینه‌ای مینا
  •  کاغذ کپی،
  • چکش
  • سندان
  • گیره،
  •  اره کمانی
  • و اره فلز بر
  •  قیچی فلز بر
  • قلم مو

رنگ (گیاهی، معدنی یا فلزی) که در مینای اصیل میناهای رنگین پودر شده که دمای ذوب نسبتاً پایینی از مینای زیرین دارند.آموزش میناکاری

شروع آموزش میناکاری روی مس

مرحله اول – انتخاب مس

یکی از مقدمات برای شروع میناکاری این است که شکل و اندازه ظرف مورد نظر به وسیله مسگر متخصص ساخته شود.

دو نوع مس برای میناکاری وجود دارد:

  1. مس فابریک یا تخته ای که بهترین مس برای میناکاری است و از سرچشمه کرمان به دست می آید. به این مس، مس کارخانه ای هم می گویند.
  2. مس نوردی که از ترکیب ضایعات فلزی به دست می آید. این مس کیفیت خوبی ندارد و قابلیت لعاب پذیری آن پایین است.آموزش میناکاری روی مس

مرحله دوم آموزش میناکاری – آب دیده شدن مس

بعد از این که ظرف مسی مورد نظر انتخاب شد آن را ابتدا در حرارت و بعد درون آب قرار می دهند تا به اصطلاح آب دیده شود. اصطلاح بازاری این مرحله «تابیدن» است.

مرحله سوم آموزش میناکاری تمیز کردن سطح از غبار و کثیفی

سطح فلزی که میناکاری روی ان انجام میشود باید کاملا تمیز باشد و حتی اثر انگشت سازنده ی آن هم روی ان نباشد زیرا چربی ها و کثیفی ها می توانند موجب شوند که میناکاری روی کار به خوبی فیکس نشود و در سطح لعاب ترک ایجاد شود.

برای تمیز کردن زیرساخت از روش های زیر استفاده می شود:

استفاده از نمک و سرکه برای پاکسازی

قطعه و یا شی مورد نظر را بعد از چکش کاری و قبل از مرحله ی لعاب زنی وارد محلولی از نمک و سرکه می کنند و یا روی آن سرکه می ریزند و بعد نمک می پاشند و روی آن را با سیم می کشند تا لکه های آن پاک شود.

استفاده از جوهر گوگرد برای پاک سازی

شی و یا قطعه ی چکش کاری شده را درون محلول جوهر گوگرد قرار می دهند و در نهایت با سیم روی آن را می کشند.اگر شی دارای لکه های زیادی باشد آن را در محلول غلیظ تری فرو می کنند .در نهایت آن را با آب می شویند تا جوهر کاملا پاک شود.

مرحله آخر آموزش میناکاری پاکسازی

از صابون، الياف فلزی، سمباده و آب نمک و خاک اره برای پاکسازی نهایی استفاده می کنند
در پايان تمام مراحل، شیء پاک شده را با آب تميز می شويند و توسط خاک اره آن را خشک می کنند. ‌‌سپس قبل از لعاب‌کاری توسط هوای فشرده کمپرسور، آن را از هرگونه گرد و غبار پاک می کنند.

آماده‌سازی لعاب

‌‌بعد از اینکه سطح روی کار تمیز شد به مرحله ی لعاب کاری می رسیم.
پودر لعاب به تنهایی نمی تواند مورد استفاده قرار بگیرد.و برای اینکه چسبندگی بیشتر و بهتری داشته باشدبا غلظت دهنده های طبیعی مثل به دانه ترکیب می شود .اول به دانه را جوش می دهند تا لعاب آن خارج شود و سپس آن را سپس آن را به نسبت یک به ١٠ با پودر لعاب مخلوط مي‌کنند. آموزش میناکاری روی مس

آموزش میناکاری | لعاب کاری

لعاب کاری به دو روش زیر  انجام می شود:

روش اسپری لعاب به وسيله پیستوله

در این روش لعاب را با استفاده از پیستوله در یک اتاقک با تهویه ی مناسب روی سطح شی ای که زیرسازی شده اسپری می کنند.موادی که اسپری می شود می تواند خطرناک و سمی باشد و شخصی که آن را اسپری می کند می تواند در معرض خطر باشد به همین دلیل باید در فضایی با تهویه ی مناسب انجام شود.طبیعی است که در هر اسپری ای مقداری مواد لعاب از بین می رود.

روش دستی يا غرقاب لعاب روی سطح زیرساخت

در اين روش لعاب را روی قطعه مي‌ريزند تا تمام سطح آن را بپوشاند. ‌‌اين روش به لحاظ جلوگيری از هدر رفتن لعاب و معلق نشدن ذرات آن در هوا، از نظر اقتصادی و از نظر بهداشتی ارجح است.
پس از لعاب‌کاری، اشياء لعاب‌زده شده را مي‌بايست در فضايی دور از هرگونه گرد و غبار در کنار کوره يا در گرمخانه قرار داده و حتماً قبل از قراردادن شیء در کوره، مجدداً توسط هوای فشرده غبارروبی کرد.

پخت لعاب

زمانی که لعاب روی سطح شی کاملا خشک شد و همه ی گردو غبار آن برطرف شد باید در کوره قرار بگیرد تا لعاب پخته شود.

برای پخت لعاب، حرارت کوره مي‌بايست در حدود ٩٠٠ درجه سانتي‌گراد باشد. ‌‌فرآيند پخت لعاب بيش از ٢ تا ٣ دقيقه به طول نمي‌انجامد و زماني‌که سُرخی مناسب قطعه و لعاب توسط استادکار تشخيص داده و از پخت کامل لعاب اطمينان حاصل شد، شیء را از کوره خارج کرده و در کنار کوره قرار مي‌دهند تا به تدريج سرد شود. ‌‌

صنعتگران سنتی از دماسنج استفاده نمي‌کنند؛ فقط به تجربيات و شواهد بسنده مي‌کنند. ‌‌در اين زمان رنگ لعاب به رنگ زرد نخودی مايل است و با از دست دادن حرارت به تدريج رنگ آن به سفيدی می رود.آموزش میناکاری روی مس

آموزش میناکاری | آماده‌سازی رنگ

رنگ هایی که برای یک میناکاری مرغوب استفاده می شود رنگ های نسوز هستند .در گذشته برای تهیه رنگ ها از مواد طبیعی استفاده می کردند و خود میناکارهای رنگ ها را درست می کردند اما امروزه از رنگ های اماده ی وارداتی استفاده می شود.

برای اینکه رنگ مینا آماده شود باید ابتدا محلول صمغ عربی در آب را با گليسيرین به نسبت یک به ٢ مخلوط کرده و پس از قراردادن پودر رنگ موردنظر بر شيشه و چکاندن چند قطره از مخلوط فوق توسط کاردک، رنگ را آماده کنید و مانند رنگ‌های آبرنگ از آن استفاده کنید. ‌‌در واقع مخلوط محلول صمغ عربی و گليسيرين، عمل حلال رنگ را انجام مي‌دهد.

معمولا بعد از استفاده از رنگ ، اگر رنگ باقی بماند رنگ خشک می شود اما با اضافه کردن کمی صمغ عربی و گلیسیرین مجددا می توان از آن استفاده کرد.
‌‌پودر رنگ را مي‌توان با جوهر کاج يا جوهر اسطوخودوس ترکیب کنید. ‌‌در اين صورت بايد به شيوه رنگ روغن عمل می کند. آموزش میناکاری روی مس

انتقال طرح بر لعاب

مرحله ی بعدی انتقال طرح روی شی لعاب کاری شده است.برای اینکار، ابتدا باید، طرح موردنظر خود که معمولاً برگرفته از نقوش اسليمی و ختايی، گل و مرغ، شکارگاه و صورت‌سازی است را روی کاغذ پیاده کنید و سپس کاغذ را سوزن‌کاری کنید. به اين صورت که خطوط طرح را نزديک به هم سوراخ سوراخ مي‌کنند. ‌‌سپس با خاکستر يا دوده طرح را روی قطعه لعابی پياده مي‌کنند.

 طراحی ظرف میناکاری

در این مرحله روی ظرف طراحی انجام می شود. طراحی بر روی ظروف مینا با استفاده از رنگ های مختلف انجام می شود. رنگ های مورد استفاده برای طراحی میناکاری اغلب از نوع نسوز و از جنس پودر اکسید فلزات است.آموزش میناکاری روی مس

پخت نقاشی بعد از رنگ در میناکاری

پس از آن‌که نقاشی روی لعاب پايان يافت، بايد مجدداً قطعه را در کوره حرارت داد. ‌‌اين بار حرارت کوره مي‌بايست بين ۶۰۰ تا ۷۵۰ درجه سانتي‌گراد باشد. ‌‌در‌صورتی که جهت رنگ‌آميزی از طلا استفاده شود، بايد فرآيند پخت در حرارت حداکثر ۴۵۰ درجه سانتي‌گراد صورت گيرد، زيرا در دمای بالاتر، طلا از بين خواهد رفت.

مرحله ی پخت مرجله ی مهمی است .دمای زیاد و یا زمان نامناسب می تواند باعث شود رنگ به درون لعاب نفوذ کند و یا رنگ از روی کار بریزد و اگر چخت به خوبی و در زمان مناسب انجام نشود یک میناکاری کدر به شما می دهد .آموزش میناکاری روی مس

آموزش میناکاری | تکميل کار

لعاب، لبه دهانه و پايه اشياء مينايی مانند گلدان، بشقاب و ظروف مختلف را کاملا نمي‌پوشاند و ظاهری ناخوشايند به آن مي‌دهد. ‌‌برای رفع اين نقص، مي‌بايست از زه‌‌های برنجی يا نقره‌ای استفاده کرد؛ به اين ترتيب که ابتدا مفتول برنج يا نقره را به وسيله دستگاه نورد به‌صورت نواری با پهنای ٢ميلي‌متر درآورده، سپس از سوراخ مخروطی شکل عبور داده تا به شکل ناودان درآيد. ‌‌سپس به وسيله آن، لبه اشياء مينايی را پوشانده و با لحيمِ نقره جوش داد.

نکات مربوط به مراحل آماده سازی ظرف مینا

  • مدت زمان قرار گرفتن ظرف درون کوره به ضخامت مس و رنگ انتخابی بستگی دارد.
  • اگر دمای کوره کمتر از ۷۰۰ درجه سانتیگراد باشد روی سطح کار ترک می خورد.
  • پخته شدن هر یک از رنگ ها با هم فرق دارد. مثلا قهوه ای، گل ماشی، سبز و صورتی پایه آتش بالاتری نسبت به رنگ فیروزه ای دارند و پایه آتش رنگ فیروزه ای هم کمی از رنگ لاجورد بالاتر است. آموزش میناکاری

آموزش میناکاری

ظروف میناکاری بهترین گزینه برای هدایای سازمانی هستند

آموزش میناکاری

 

آموزش میناکاری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
You need to agree with the terms to proceed

آرشیو مطالب:

تأمین بخشی از نیازهای صنایع پتروشیمی از تولیدات زندانیان