پنجره در معماری ایرانی

پنجره در معماری ایرانی

پنجره در معماری ایران

طبیعى است که هر بنا در پایان کار ساختمان، نیاز به در و پنجره دارد. شاید کهن‌ترین مدارک و نمونه‌هاى در و پنجره در معمارى ایران را بتوان در نقش قلعه‌هاى مادى در آثار دور شاروقین یافت، که در همهٔ آنها دروازه‌هایى قرار دارد که داراى دولته است که به احتمال زیاد از چوب ساخته و روى آن آهن‌کوب مى‌شده است.
بر روى جام‌هاى ساسانى نقش چند بنا که بعضى از آنها به معبد و بعضى دیگر به دژ مى‌ماند نظیر دروازه‌هاى مادى را مى‌بینیم. با این تفاوت که لنگه‌هاى آن تبدیل به مستطیل شده و هلالى و نالى بالاى آن با نقش خورشید پر شده است. این قسمت در کلیهٔ ادوار معمارى ایرانى تقریباً معمول بوده است. چنان‌که هنوز هم هلالى بالاى در و پنجره را خورشیدى مى‌گویند.


خرید صنایع دستی


-از دورهٔ هخامنشیان و ساسانیان، در و پنجره‌اى باقى نمانده است، تنها چیزى که مى‌دانیم این است که شاهان هخامنشى علاوه بر چوب سرو و کاج که براى پوشش مناسب بوده، چوب‌هاى سخت‌ دیگرى را از راه‌هاى دور مى‌آورده‌اند که به احتمال قوى به مصرف در و پنجره مى‌رسیده است. حتى زر و سیم، عاج و مصالح تزئینى دیگر هم در آرایش در و پنجره مصرف زیاد داشته است.

-در بناهاى عهد اسلامى در ایران هرجا در و دروازه دیده مى‌شود با کلاف چوبى به‌صورت مستطیل ساده درآمده مگر در چند مورد و مى‌توان گفت که چوب در معمارى ایران تنها کار کششى داشته است.

-از سده‌‌هاى میانه هجرى نمونه‌هاى زیبا و متعددى از در و پنجره‌هاى چوبى‌ و فولادى وجود دارد که اغلب ‌آنها زینت‌بخش موزه‌هاى جهان هستند.

ارزش پنجره در معماری ایرانی

انواع پنجره در معماری ایرانی - گروه صنعتی نوین اسپروز

در معماری ایرانی وجود نور، رنگ و طبیعت در طراحی ها اهمیت فراوان دارد، و با دقت در پنجره های ساختمان ها، شیشه های رنگی، شمایل هندسی متفاوت و زیبا و به طور کلی ظاهر پر جنب و جوش به مقدار زیاد دیده می شود. با توجه به دوره های متفاوتی که در ایران وجود داشته و قدمت تاریخی ایران، سبک های متنوعی از معماری ایرانی وجود دارد، مانند معماری هخامنشی، معماری اشکانی، معماری ایرانی-اسلامی و معماری سنتی ایران، و معماری در دیگر دوره های تاریخی ایران که در هر کدام از ساختمان های مرتبط با این دوره ها با انواع مختلفی از پنجره روبه رو خواهیم بود.

با مورد نظر قرار دادن اهمیت نور در یک ساختمان و ساختار طراحی شده آن، این ترکیب جامع و کلی، همراه با فضاهای مجاور، شکل خاصی از تمرکز در طراحی را ایجاد می کند که در آن ترتیب درست، الگویی کلی و معنادار ایجاد می کند. در نظم ساختاری نور به عنوان هندسه موجود عرضه می شود و منافذ و روزنه ها را تحت اختیار خود در می آورد و نظم مشخصی را به فضا انتقال می دهد. در معماری ایرانی مطالعه نور و رنگ متناسب با حجم و ساختار، همواره به عنوان بخش اصلی طراحی ساختمان و فهم آن اهمیت داشته است.


خرید سبد حصیری


تنوع پنجره در معماری ایرانی

تنوع پنجره ایرانی

در معماری ایرانی پنجره هایی در شکل ها، طرح ها و با جزئیات مختلف می بینیم. می توان گفت در بناهای ساخته شده در طول تاریخ معماری ایرانی پنجره ها یکی از عناصر جذاب و منحصر به فرد محسوب شده که قابل مطالعه نیز هستند. در ادامه با چند مورد از شاخص ترین انواع پنجره آشنا خواهیم شد.

 

آشنایی با انواع پنجره در معماری ایرانی

پنجره یکی از عناصر اساسی در معماری سنتی و مدرن است. در معماری ایرانی نیز پنجره از دیرباز نقشی اساسی داشته است. پنجره‌ها ارتباط درون و بیرون ساختمان را شکل می‌دهند؛ موجب ورود نور به داخل ساختمان می‌شوند و در تهویه هوای آن نیز نقشی اساسی دارند.
پنجره در معماری ایرانی عنصری برای زیباسازی ساختمان از درون و بیرون نیز بود. بنابر همین کارکرد، شکل‌های مختلفی از آن در بناهای گوناگون به کار برده می‌شد. اکنون می‌خواهیم شما را با چهار مدل پنجره کلاسیک در معماری ایرانی آشنا کنیم.ارسی‌یکی از معروف‌ترین پنجره ها در معماری سنتی ایران پنجره‌های ارسی است. این پنجره‌ها به‌صورت لنگه طراحی می‌شدند تا به آسانی در داخل یک چهارچوب قرار بگیرند و به‌صورت عمودی یا افقی جابه جا شوند. اصولا پنجره‌های ارسی را طوری می‌ساختند که تمام سطح بیرونی اتاق را دربر بگیرد. ارسی‌ها از دو سطح ثابت و متحرک ساخته می‌شدند. همچنین سطح مشبک ارسی‌ها چندین کاربرد مهم داشتند

  • امکان عبور نور مناسب را به داخل فراهم می‌کرد.
  • اجازه می‌داد افراد داخل خانه به راحتی از تماشای منظره بیرونی لذت ببرند.
  • تابش شدید نور خورشید به داخل در فصل گرما جلوگیری می‌کرد
  • حفظ حریم خانه ،در این نوع پنجره امکان دید مستقیم از بیرون به اتاق‌ها و تالارها میسر نبود

بیشترین محل استفاده از پنجره های ارسی در فضای درونی خانه و در بالاخانه‌ها و اتاق‌های گوشواره که در یک یا دو سوی تالارهای بزرگ و مرتفع قرار داشتند بود. معمولا سطح پنجره‌های ارسی را با نقش‌های گوناگون، گره‌سازی‌ها و شیشه‌های رنگین و ساده مزین می‌کردند که بر زیبایی آن می افزود.


خرید آینه سنتی


پنجره های شباک

انواع پنجره در معماری ایرانی | ویتانوا

یکی ازانواع  پنجر های زیبا در معماری ایرانی که در بسیاری ازمناطق  دیده ی شود، پنجره های شباک هستند. شباک به معنی شبکه بندی شده است ، در واقع پنجره های شباک ، فاقد شیشه هستند.

شباک نوعی پنجره است که از یک سطح مشبک ساخته شده و از یک طرف میتوان به طرف دیگر آن دید داشت. این پنجره کاربرد های زیادی دارد و می توان از آن در بخش های گوناگون ساختمان و در شکل های متنوع استفاده کرد. پنجره شباک از مصالح گوناگونی مانند سنگ، آجر،چوب، گچ و کاشی ساخته می شود. این نوع پنجره، از یک سطحی که دارای فضاهای پر و خالی است، ساخته می شود. یک سطح مشبک که علاوه بر تامین نور و تهویه، می تواند حریم خصوصی را نیز محفوظ نگه دارد. در مناطق گرم و مرطوب از پنجره های شباک به عنوان جان پناه در پشت بام ها استفاده می شود تا با وزش باد از داخل فضاهای خالی کمکی در رفع رطوبت پشت بام شود. همچنین در بعضی از موارد از پنجره ی شباک در جلوی روزنه فضاهایی مانند زیر زمین استفاده می شود تا تهویه مناسب به سمت حیاط صورت گیرد.

امروزه با احیا شدن معماری ایرانی در کشورمان و ترکیب آن با روش های نوین معماری در سالهای گذشته، شاهد ساخت نماهایی با پنجره های شباک بااستفاده از مصالح نوین هستیم.


مقاله طراحی دکوراسیون سنتی


پنجره ارسی | پنجره در معماری ایرانی

پنجره ارسی در معماری ایران

پنجره ارسی معروف ترین و شناخته شده ترین نوع پنجره در میان ساختمان های ساخته شده در ایران است. این پنجره ها به صورت عمودی و افقی جابجا می شوند و به صورت لنگه ساخته می شوند. ارسی ها دارای دو بخش ثابت و متحرک هستند و یک بخش مشبک دارند. این سطح مشبک دارای چند کارکرد است. اولین این کارکرد ها عبور نور از سطح مشبک است. مسئله بعدی امکان دید به بیرون را فراهم می کند. با این وجود این سطح مشبک جلوی ورود نور مستقیم را به فضای داخلی می گیرد. از دیگر کارکرد های مهم ارسی حفظ محرمیت خانه است که در فرهنگ ما بسیار اهمیت دارد.

 

 

 


مقاله انواع صنایع دستی ایران


جامخانه |پنجره در معماری ایرانی

آشنایی با انواع پنجره در معماری ایرانی - Iran UPVC

احتمالا بارها دیده ایده که بسیاری از سازه های ایرانی ، ساختاری گنبدی شکل دارند. شکل گنبدی سازه ها در واقع بخش جدایی ناپذیر معماری سنتی ایرانی اند. بازارهای سنتی تمام شهرهای ایران، دارای مجموعه‌ای از این طاق‌ها هستند.

پنجره های جامخانه، در واقع حفره هایی روی مرکز گنبد ها هستند که گردش هوا و عبور نور را ممکن می کنند.

جامخانه ها معمولا از جنس سفال و به شکل کروی ساخته می شدند. و برفراز پشت بام ها قرار میگرفتند.

روی سطح سفالی آن حفره هایی در نظر گرفته می شده که بر روی آنها یک جام شیشه قرار می گرفت. استفاده از جام برای بستن این حفره ها هم آسان بود، و هم نمایی زیبا نیز ایجاد می کند.

از جامخانه بیشتر در فضاهایی استفاده می شد که بتوانند با بر داشتن تعدادی از جام ها در فصول مختلف میزان حرارت یا رطوبت فضا را به راحتی تنظیم کنند. برای اتصال جام ها و همچنین برداشتن آسان آنها از بتونه استفاده می شد تا صاحب خانه بتواند در صورت نیاز آنها را جدا کند.

پنجره های روزن |پنجره در معماری ایرانی

پنجره و معماری ایرانی - قسمت اول

پنجره های روزن در معماری ایران، روزن به پنجره هایی گفته می شد که کوچک بوده و نقش فرعی و مکمل را برای تهویه و نورگیری فضاهای بزرگ ایفا می کردند. نمونه هایی از این نوع پنجره  را می توان در اتاق های 3 دری، 5 دری، 7 دری و همچنین در حجره های کاروانسرا ها یا مدرسه ها پیدا کرد. در گذشته بر روی بیشتر روزن ها پوششی از جنس آجر، گچ یا چوب قرار می دادند تا مانعی برای ورود مستقیم نور باشد.پنجره های روزن در شکل متفاوتی مانند مستطیل، دایره ،مربع و یا ترکیبی از مثلث با مربع یا مستطیل ساخته می شدند.در واقع می توان گفت نور گیری و تهویه فضاهای خدماتی مانند مطبخ ها و انبار ها توسط این پنجره ها و از مسیر سقف انجام می شد. در بالاترین نقطه سقف بسیاری از بازار های سر پوشیده نیز روزن قرار داشت.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

Fill out this field
Fill out this field
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
You need to agree with the terms to proceed

آرشیو مطالب: